Niepłodność u kobiet – przyczyny i metody leczenia

Niepłodność żeńska to problem, który dotyczy coraz większej liczby kobiet w wieku rozrodczym. Może mieć wiele przyczyn – od zaburzeń hormonalnych, przez nieprawidłowości anatomiczne, aż po czynniki środowiskowe. Współczesna medycyna pozwala jednak na dokładną diagnostykę i leczenie, dzięki czemu wiele pacjentek ma szansę na spełnienie marzeń o macierzyństwie

Skąd biorą się trudności z zajściem w ciążę?

Przyczyny niepłodności u kobiet są bardzo zróżnicowane. Jedną z najczęstszych są zaburzenia owulacji – jajniki nie produkują dojrzałych komórek jajowych w każdym cyklu, co znacząco obniża szanse na zapłodnienie. Często odpowiada za to zespół policystycznych jajników (PCOS), choroba związana z nieprawidłową gospodarką hormonalną. Inną istotną przyczyną jest endometrioza, czyli rozrost błony śluzowej macicy poza jej jamą, prowadzący do przewlekłych stanów zapalnych i powstawania zrostów.

Niektóre pacjentki borykają się z niedrożnością jajowodów, co uniemożliwia spotkanie komórki jajowej z plemnikiem. Problemy mogą wynikać także z polipów, mięśniaków lub zrostów w jamie macicy. Wreszcie – nie bez znaczenia pozostaje styl życia. Stres, przewlekłe zmęczenie, palenie papierosów, nieprawidłowa dieta czy nadwaga mogą w istotny sposób pogarszać płodność.

Nie bez znaczenia pozostaje również wiek kobiety – po 35. roku życia naturalna rezerwa jajnikowa stopniowo się zmniejsza, a jakość komórek jajowych ulega pogorszeniu. Ten proces jest naturalny i dotyczy wszystkich kobiet, niezależnie od stanu zdrowia.

Istotną rolę odgrywa styl życia. Przewlekły stres podnosi poziom kortyzolu, który może zaburzać równowagę hormonalną i wpływać na regularność cyklu menstruacyjnego. Nieprawidłowa dieta, uboga w witaminy z grupy B, kwas foliowy, żelazo czy kwasy omega-3. Pozbawia organizm składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układu rozrodczego. Zarówno nadwaga, jak i niedowaga mogą zaburzać owulację – tkanka tłuszczowa uczestniczy w przemianach hormonalnych, więc jej nadmiar lub niedobór destabilizuje cykl. Palenie papierosów natomiast przyspiesza utratę rezerwy jajnikowej i pogarsza jakość komórek jajowych, obniżając tym samym szanse na naturalne poczęcie.

Jak wygląda diagnostyka?

Proces diagnostyczny jest zawsze dostosowany do sytuacji konkretnej pacjentki. Lekarz zaczyna od szczegółowego wywiadu i badań podstawowych, takich jak ocena rezerwy jajnikowej czy monitorowanie cyklu.

W ramach diagnostyki hormonalnej oznacza się między innymi poziom hormonu antymüllerowskiego (AMH), który informuje o rezerwie jajnikowej, a także FSH i estradiolu we wczesnej fazie folikularnej cyklu. Te parametry pozwalają ocenić potencjał rozrodczy i przewidzieć odpowiedź jajników na ewentualne leczenie. Badanie poziomu progesteronu w drugiej fazie cyklu pomaga potwierdzić, czy owulacja zachodzi prawidłowo.

Coraz częściej wykorzystuje się też badania obrazowe – przede wszystkim USG ginekologiczne, które pozwala ocenić budowę narządów rozrodczych. W niektórych przypadkach wykonuje się również histeroskopię albo badania drożności jajowodów. Dzięki temu możliwe jest ustalenie, czy niepłodność ma charakter hormonalny, anatomiczny czy wynika z innych przyczyn.

Możliwości leczenia

Metody leczenia dobiera się indywidualnie. U kobiet z zaburzeniami hormonalnymi często stosuje się leczenie farmakologiczne, które reguluje cykl i przywraca prawidłową owulację. W sytuacji, gdy problemem są polipy, zrosty lub mięśniaki, możliwe jest ich usunięcie podczas małoinwazyjnych zabiegów endoskopowych. W przypadku niedrożnych jajowodów lekarze rozważają leczenie chirurgiczne.

Jeśli mimo zastosowanych metod naturalne poczęcie nie jest możliwe, sięga się po techniki wspomaganego rozrodu. Jedną z najczęściej stosowanych jest in vitro. Które umożliwia zapłodnienie komórki jajowej poza organizmem kobiety, a następnie przeniesienie zarodka do macicy. Procedura ta daje szansę wielu parom, u których inne metody okazały się nieskuteczne.

Znaczenie wsparcia medycznego – niepłodność u kobiet

Niepłodność to nie tylko kwestia medyczna, ale także obciążenie psychiczne. Pacjentki mogą skorzystać z diagnostyki i leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach. Wykaz placówek znajduje się w publicznym Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą. Wcześnie rozpoczęta diagnostyka, zwłaszcza po 35. roku życia, może poprawić rokowanie; decyzję o postępowaniu należy podejmować wspólnie z lekarzem.

Im szybciej kobieta zdecyduje się na diagnostykę, tym większe są szanse na skuteczne leczenie. Zwłaszcza po 35. roku życia czas odgrywa istotną rolę, ponieważ naturalna rezerwa jajnikowa zmniejsza się z każdym rokiem. Dlatego trudności w uzyskaniu ciąży warto omówić ze specjalistą – wczesna diagnoza pozwala na wdrożenie właściwego postępowania i zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza

#artykułpartnera #współpraca fot.vanva