Lekomania: kiedy leki stają się zagrożeniem dla zdrowia?

Uzależnienie od leków, zwane również lekoomanią, to problem, który często pozostaje w cieniu bardziej nagłośnionych uzależnień od narkotyków czy alkoholu. Tymczasem dotyczy setek tysięcy osób w Polsce, które nieświadomie lub świadomie rozwijają zależność od leków przepisywanych przez lekarzy lub dostępnych bez recepty. Szczególnie niebezpieczne są leki psychotropowe, takie jak benzodiazepiny, leki przeciwbólowe zawierające opioidy oraz leki nasenne. Problem ten dotyka osoby w różnym wieku, często zaczyna się od prawidłowego leczenia bólu czy bezsenności, ale stopniowo przekształca się w uzależnienie wymagające profesjonalnej pomocy medycznej i terapeutycznej.

Które leki najczęściej prowadzą do uzależnienia?

Benzodiazepiny, takie jak Xanax, Lexotan czy Diazepam, przepisywane na lęk i bezsenność, są jedną z najczęstszych przyczyn lekomanii. Uzależnienie może rozwinąć się już po kilku tygodniach regularnego przyjmowania, a objawy odstawienia są szczególnie niebezpieczne, mogąc prowadzić do drgawek i majaczenia. Leki przeciwbólowe oparte na opioidach, takie jak tramadol, oksykodon czy fentanyl, pierwotnie przepisywane po operacjach lub w leczeniu bólu przewlekłego, mają ogromny potencjał uzależniający.

W USA kryzys opioidowy doprowadził do setek tysięcy zgonów z przedawkowania. Leki nasenne zawierające zolpidem czy zaleplon również mogą prowadzić do zależności fizycznej i psychicznej. Nawet pozornie niewinne leki przeciwkaszlowe zawierające kodeinę czy preparaty złożone łączące kilka substancji psychoaktywnych mogą być nadużywane. Leczenie lekomanii w Warszawie i innych dużych ośrodkach staje się coraz bardziej powszechne, wraz ze wzrostem świadomości problemu.

Jak rozpoznać, że leki stały się problemem?

Pierwszym sygnałem ostrzegawczym jest potrzeba zwiększania dawki, aby osiągnąć ten sam efekt – to zjawisko zwane tolerancją. Osoby uzależnione często przyjmują leki częściej niż przepisane, wykorzystują recepty od kilku lekarzy jednocześnie lub kupują leki nielegalnie przez internet. Próby zmniejszenia dawki lub przerwania przyjmowania wywołują objawy odstawienia: lęk, drżenie, pocenie się, bezsenność, bóle mięśni, a w przypadku benzodiazepin nawet drgawki.

Uzależnieni spędzają dużo czasu na myśleniu o lekach, pozyskiwaniu ich i ukrywaniu tego przed rodziną. Zaniedbują obowiązki zawodowe i rodzinne, wycofują się z życia społecznego. Kontynuują przyjmowanie mimo negatywnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak uszkodzenie wątroby, problemy z pamięcią czy upadki prowadzące do urazów. W przeciwieństwie do stereotypowego obrazu narkomana, osoby uzależnione od leków często prowadzą pozornie normalne życie, co utrudnia rozpoznanie problemu przez otoczenie.

Proces leczenia uzależnienia od leków

Leczenie lekomanii wymaga wieloetapowego podejścia. Pierwszym krokiem jest stopniowa detoksykacja pod nadzorem medycznym – gwałtowne odstawienie, szczególnie benzodiazepin, może być niebezpieczne dla życia. Lekarze stopniowo redukują dawkę, często zastępując krótkodziałający lek długodziałającym odpowiednikiem, aby złagodzić objawy odstawienia.

Proces ten może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy w zależności od rodzaju leku i długości uzależnienia. Po detoksykacji konieczna jest intensywna psychoterapia, która pomaga zrozumieć przyczyny uzależnienia, często związane z nierozwiązanymi problemami emocjonalnymi, traumą czy zaburzeniami lękowymi. Prywatny ośrodek leczenia uzależnień w Warszawie lub innym mieście może zaoferować kompleksowe programy terapeutyczne łączące terapię indywidualną, grupową oraz naukę alternatywnych metod radzenia sobie z bólem, lękiem czy bezsennością bez pomocy leków.

Budowanie życia bez uzależnienia od leków

Kluczowym elementem wyzdrowienia jest wypracowanie nowych strategii radzenia sobie z problemami, które pierwotnie prowadziły do przyjmowania leków. Techniki relaksacyjne, terapia poznawczo-behawioralna, mindfulness, joga czy regularna aktywność fizyczna mogą skutecznie redukować lęk i poprawiać jakość snu bez konieczności farmakoterapii.

Ważne jest także leczenie współistniejących zaburzeń psychicznych, takich jak depresja czy zaburzenia lękowe, przy użyciu leków o mniejszym potencjale uzależniającym i pod ścisłą kontrolą psychiatry. Wsparcie grup samopomocowych, takich jak Anonimowi Narkomani, pomaga w utrzymaniu trzeźwości i budowaniu sieci wsparcia społecznego. Edukacja rodziny o mechanizmach uzależnienia i sposobach wspierania osoby w procesie zdrowienia jest niezbędna dla długoterminowego sukcesu terapii.

Artykuł edukacyjny przygotowany we współpracy z ośrodkiem terapii https://zeusrehab.com/

#artykułpartnera #współpraca

fot. elements.envato.com