Stres jest reakcją organizmu na wyzwania i trudne sytuacje. Pierwotnie był u człowieka stanem krótkotrwałym, pozwalającym skuteczniej uciekać lub walczyć. Na krótką metę zwiększa wydajność fizyczną organizmu. Długotrwała ekspozycja na stres, która jest charakterystyczna dla naszej cywilizacji, może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Jakie są skutki tzw. przewlekłego stresu?
Jak przewlekły stres wpływa na zdrowie?
Długotrwały stres działa na wiele układów naszego organizmu i procesów. Cierpi m.in. układ nerwowy i odporność, gorzej śpimy i brak nam koncentracji. Stres odbija się nawet na naszej psychice. Czasem objawy przewlekłego stresu kumulują się i nakładają w takim stopniu, że może nam się wydawać, iż cierpimy na jakieś ciężki schorzenia różnych układów lub organów.
Jakie problemy powoduje przewlekły stres?
- Problemy z sercem i ciśnieniem
Pod wpływem stresu organizm reaguje tak, jakby przygotowywał się do walki lub ucieczki – przyspiesza tętno, podnosi ciśnienie krwi i zwiększa napięcie mięśni. Jeśli dzieje się to sporadycznie, nie stanowi zagrożenia, ale gdy stres staje się codziennością, układ krążenia jest stale obciążony. To może prowadzić do nadciśnienia, nawet chorób serca u układu krążenia.
- Osłabiona odporność
Stres przewlekły osłabia działanie układu odpornościowego. Osoby, które doświadczają długotrwałego napięcia, częściej chorują, łapią infekcje i dłużej wracają do zdrowia po chorobach. Może to również zwiększać ryzyko wystąpienia stanów zapalnych w organizmie.
- Zaburzenia snu i przewlekłe zmęczenie
Długotrwały stres często prowadzi do problemów ze snem. Trudności z zasypianiem, częste wybudzanie się w nocy czy płytki sen to tylko niektóre z możliwych skutków. Długotrwały stres wiąże się z podwyższonym poziomem kortyzolu. Organizm nie ma czasu na regenerację, a my stajemy się coraz bardziej zmęczeni – czasem ten stan towarzyszy człowiekowi już od samego rana. Wpływa to źle na samopoczucie, efektywność i ogólną kondycję.
- Trudności z koncentracją i pamięcią
Wysoki poziom stresu może osłabiać zdolność skupienia się i zapamiętywania informacji. Wpływa to na codzienne funkcjonowanie, utrudnia naukę, pracę i podejmowanie decyzji. Przewlekły stres szczególnie silnie wpływa na nasza pamięć krótkotrwałą. Skutkuje np. problemami z zapamiętywaniem numerów telefonów, nazwisk czy adresów, przechowywaniem w pamięci drobnych obliczeń itp.
W przypadku wystąpienia jednego z powyższych objawów warto jak najszybciej umówić się na wizytę do lekarza rodzinnego lub internisty. Ten lekarz skieruje pacjenta na dalszą ścieżkę diagnostyczną, aby ustalić czy problemy mogą być związane z przewlekłym stresem czy też zupełnie innym problemem.

Jak radzić sobie ze stresem?
Trudno wyeliminować stres z życia. Można zmniejszać za to jego wpływ na organizm. Pomogą nam w tym:
- Aktywność fizyczna – regularny ruch pomaga obniżyć poziom napięcia i poprawia nastrój. Idealnie jeśli aktywność fizyczna będzie wiązała się z podniesieniem tętna – dobrym rozwiązaniem będzie nawet powolny bieg lub spacer szybkim krokiem.
- Zdrowa dieta – odpowiednie odżywianie wspiera układ nerwowy i odpornościowy. Warto włączyć do diety produkty bogate w magnez (np. orzechy, kasze) oraz witaminy z grupy B.
- Sen i odpoczynek – organizm potrzebuje regeneracji, dlatego ważny jest regularny, długi, nieprzerwany, głęboki sen (a zatem stawiamy na ilość i jakość).
Łagodnie działające środki uspokajające na bazie ziołowej mogą być pomocne w redukcji stresu, należy je jednak traktować jako rozwiązanie uzupełniające i stosować krótkotrwale, jeśli robimy to bez konsultacji z lekarzem. Dłuższe przyjmowanie tego typu środków, dostępnych także bez recepty zawsze należy konsultować z lekarzem rodzinnym – zwłaszcza jest to istotne w przypadku osób, które przyjmują wiele leków na stałe – np. regulujących ciśnienie czy diabetologicznych.

Warto nauczyć się rozpoznawać objawy długotrwałego stresu. Lepiej też nie czekać na ich wystąpienia, ale wdrożyć nawyki, które pomogą napięcie redukować. Dzięki temu można uniknąć wielu problemów zdrowotnych i poprawić jakość życia. Często skutki długotrwałego stresu bagatelizujemy, a poważnie zaczynamy je odczuwać po wielu latach, gdy mogą to być już poważne problemy zdrowotne.
Artykuł edukacyjny, przygotowany we współpracy z Medicers: https://medicers.pl
Bibliografia
- Effects of stress on immune function: the good, the bad, and the beautiful
Firdaus S. Dhabhar
Immunology at Standford University; 2014 - Physiology, Stress Reaction
Brianna Chu; Komal Marwaha; Terrence Sanvictores; Ayoola O. Awosika; Derek Ayers
StatPearls Publishing; 2025 - The Role of Cortisol in Chronic Stress, Neurodegenerative Diseases, and Psychological Disorders
Emilija Knezevic, Katarina Nenic, Vladislav Milanovic, N. Knezevic
Cells; 2023
#współpraca #artykułpartnera