Test na styl przywiązania – dlaczego wciąż przyciągasz te same osoby?

Sprawdź, jak reagujesz na bliskość, dystans i niepewność w związku. Darmowy test pomoże Ci rozpoznać dominujący styl przywiązania i lepiej zrozumieć schematy, które mogą powtarzać się w Twoich relacjach.

Kolejna relacja, inna osoba, a po kilku miesiącach pojawia się dziwnie znajome uczucie. Znowu to Ty czekasz na wiadomość. Znowu zastanawiasz się, dlaczego ktoś nagle się oddala. Albo przeciwnie – gdy druga osoba zaczyna być naprawdę blisko, masz ochotę zrobić krok do tyłu.

Przypadek? Niekoniecznie.

To, jak reagujemy na bliskość, dystans, niepewność czy konflikt, może mieć związek z naszym sposobem budowania więzi. W psychologii opisuje go teoria przywiązania zapoczątkowana przez brytyjskiego psychiatrę i psychoanalityka Johna Bowlby’ego.

Bowlby pisał, że zachowania związane z przywiązaniem towarzyszą człowiekowi „od kołyski aż po grób”. Innymi słowy: potrzeba posiadania osoby, przy której możemy czuć się bezpiecznie, nie kończy się wraz z dzieciństwem.

Jeśli chcesz szybko sprawdzić swój dominujący wzorzec, wykonaj poniższy test na styl przywiązania. Nie jest to diagnoza psychologiczna ani standaryzowany test kliniczny. Jest to autorski kwestionariusz edukacyjny oparty na dwóch najczęściej badanych wymiarach dorosłego przywiązania: lęku przed odrzuceniem i unikaniu bliskości. Właśnie na tych dwóch wymiarach opierają się m.in. znane narzędzia badawcze ECR i ECR-R.

Styl przywiązania – test darmowy. Sprawdź swój wynik

Przeczytaj każde stwierdzenie i zastanów się, jak często opisuje Twoje zachowanie w relacji romantycznej – szczególnie wtedy, gdy czujesz się niepewnie, zagrożona albo zraniona.

Przyznaj sobie:

0 punktów – nigdy
1 punkt – rzadko
2 punkty – czasami
3 punkty – często
4 punkty – prawie zawsze

Nie odpowiadaj tak, jak chciałabyś reagować. Odpowiadaj zgodnie z tym, jak zwykle zachowujesz się naprawdę.

1. Kiedy partner staje się mniej dostępny lub bardziej zdystansowany, szybko zaczynam zastanawiać się, czy nadal mu na mnie zależy.
2. Kiedy ktoś oczekuje ode mnie bardzo dużej bliskości emocjonalnej, pojawia się we mnie potrzeba odsunięcia się.
3. Trudno mi się uspokoić, dopóki nie otrzymam od partnera zapewnienia, że między nami wszystko jest dobrze.
4. W trudnych chwilach wolę radzić sobie sama niż prosić bliską osobę o wsparcie.
5. Zdarza mi się obawiać, że kocham drugą osobę bardziej, niż ona kocha mnie.
6. Podczas konfliktu potrafię emocjonalnie się „odłączyć” i nie chcę kontynuować rozmowy.
7. Brak odpowiedzi na wiadomość albo chłodniejszy ton partnera może znacząco wpłynąć na mój nastrój.
8. Trudno jest mi naprawdę polegać na partnerze i oddać część kontroli.
9. Potrzebuję regularnych dowodów i zapewnień, że jestem kochana i ważna.
10. Bardzo intensywna bliskość może sprawić, że zaczynam obawiać się utraty swojej niezależności.
11. Mam tendencję do analizowania wiadomości, tonu głosu i drobnych zmian w zachowaniu partnera.
12. Często przekonuję samą siebie, że właściwie nikogo nie potrzebuję.
13. Kiedy czuję, że druga osoba się oddala, mam potrzebę zwiększenia kontaktu, wyjaśnienia sytuacji albo odzyskania jej uwagi.
14. Kiedy relacja robi się naprawdę poważna, zaczynam częściej dostrzegać w partnerze rzeczy, które mi przeszkadzają.
15. Niepewność dotycząca uczuć partnera jest dla mnie wyjątkowo trudna do zniesienia.
16. Gdy rozmowa staje się bardzo emocjonalna, mam ochotę ją zakończyć, zmienić temat albo podejść do wszystkiego wyłącznie logicznie.

Jak obliczyć wynik testu na styl przywiązania?

Teraz policz dwa wyniki.

Wynik L – lęk przed odrzuceniem

Dodaj punkty z pytań:

1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 + 13 + 15

Możesz uzyskać od 0 do 32 punktów.

Na potrzeby tego testu:

0–10 punktów – niski poziom lęku
11–21 punktów – umiarkowany poziom lęku
22–32 punkty – wysoki poziom lęku

Wynik U – unikanie bliskości

Dodaj punkty z pytań:

2 + 4 + 6 + 8 + 10 + 12 + 14 + 16

Tutaj również możesz uzyskać od 0 do 32 punktów.

0–10 punktów – niski poziom unikania
11–21 punktów – umiarkowany poziom unikania
22–32 punkty – wysoki poziom unikania

Granice punktowe są orientacyjne i służą wyłącznie autorefleksji – nie są normami psychometrycznymi.

To ważne, ponieważ współczesne badania nad dorosłym przywiązaniem pokazują, że ludzie nie dzielą się idealnie na cztery odrębne grupy. Profesor psychologii R. Chris Fraley z University of Illinois wskazuje, że przywiązanie lepiej rozumieć właśnie poprzez natężenie lęku i unikania, a cztery style traktować jako pomocne profile znajdujące się w różnych miejscach tego kontinuum.

40 brutalnych prawd o życiu, które warto znać!

Style przywiązania – test i obszerna interpretacja wyników

Spójrz teraz na oba swoje wyniki.

Niski L + niski U → styl bezpieczny

Wysoki L + niski U → styl lękowy / zaabsorbowany

Niski L + wysoki U → styl unikający / odrzucający

Wysoki L + wysoki U → styl lękowo-unikający

Jeżeli jeden albo oba wyniki znajdują się w środkowym przedziale, prawdopodobnie nie wpisujesz się idealnie w jeden profil. I to zupełnie normalne.

Styl bezpieczny – bliskość nie oznacza dla Ciebie zagrożenia

Masz stosunkowo niski wynik zarówno w obszarze lęku, jak i unikania? Prawdopodobnie bliskość jest dla Ciebie czymś naturalnym, ale jednocześnie nie potrzebujesz nieustannie kontrolować, czy druga osoba nadal Cię kocha.

Potrafisz tęsknić, ale nie interpretujesz kilku godzin ciszy jako początku końca związku. Możesz potrzebować wsparcia, ale nie oznacza to dla Ciebie utraty niezależności. Kiedy pojawia się konflikt, łatwiej jest Ci widzieć go jako problem do rozwiązania, a nie dowód na to, że relacja właśnie się rozpada.

Bezpieczne przywiązanie nie oznacza jednak, że:

• nigdy nie jesteś zazdrosna,
• nigdy nie boisz się straty,
• nie przeżywasz konfliktów,
• zawsze idealnie komunikujesz swoje emocje.

Różnica polega przede wszystkim na tym, że chwilowe napięcie rzadziej uruchamia skrajny lęk przed porzuceniem albo automatyczną potrzebę ucieczki.

Dr Sue Johnson, psycholożka i twórczyni Emotionally Focused Therapy, opisywała fundament bezpiecznej relacji bardzo prostym pytaniem: „A.R.E. you there for me?” – czy jesteś dla mnie emocjonalnie dostępny, responsywny i zaangażowany? Dr Sue Johnson zwracała uwagę, że bezpieczna więź nie ogranicza niezależności. Przeciwnie – daje nam stabilną bazę, dzięki której łatwiej eksplorujemy świat i radzimy sobie ze stresem.

Właśnie możliwość zwrócenia się do partnera i przekonanie, że relacja wytrzyma również trudniejsze emocje, jest jednym z filarów bezpieczeństwa.

Styl lękowy – gdy najmniejszy dystans uruchamia alarm

Twój wynik L jest wysoki, a U niski?

Możesz mieć lękowy styl przywiązania, nazywany również stylem zaabsorbowanym.

Największym zagrożeniem nie jest dla Ciebie sama bliskość. Przeciwnie – często bardzo jej pragniesz. Problem zaczyna się wtedy, kiedy nie masz pewności, czy druga osoba chce jej równie mocno.

Partner nie odpisuje.

Jest bardziej zmęczony niż zwykle. Nie powiedział „kocham Cię” przed wyjściem. Potrzebuje wieczoru dla siebie.

Dla kogoś innego będą to neutralne wydarzenia. U Ciebie mogą uruchomić cały ciąg interpretacji:

• „Coś się zmieniło”.
• „Już mu nie zależy”.
• „Pewnie zrobiłam coś źle”.
• „Może poznał kogoś innego”.

Badania nad dorosłym przywiązaniem wiążą wyższy poziom lęku właśnie ze zwiększoną czujnością na sygnały dotyczące dostępności i responsywności bliskiej osoby.

W praktyce może pojawiać się nadmierne analizowanie, częste szukanie zapewnień, trudność z wytrzymaniem niepewności albo próby natychmiastowego odzyskania kontaktu.

To właśnie tutaj łatwo pomylić intensywność z intymnością.

Silne emocje, oczekiwanie na wiadomość, niepewność i ogromna ulga, gdy partner ponownie okazuje zainteresowanie, mogą tworzyć potężną huśtawkę emocjonalną. A huśtawka potrafi być odczuwana jak niezwykła chemia.

Tyle że bezpieczeństwo w związku zazwyczaj wygląda znacznie mniej spektakularnie.

Unikający styl przywiązania – test pokazuje wysoki poziom unikania

Jeśli trafiłaś na ten artykuł po wpisaniu „unikający styl przywiązania test”, zwróć szczególną uwagę na swój wynik U. Wysoki poziom unikania przy jednocześnie niskim poziomie lęku może odpowiadać profilowi unikająco-odrzucającemu. W tym przypadku podstawową strategią ochronną nie jest przyciągnięcie partnera jeszcze bliżej, ale zwiększenie dystansu.

Możesz świetnie funkcjonować na początku znajomości. Flirt, randki i etap poznawania się nie stanowią problemu. Trudniej robi się wtedy, kiedy pojawia się zależność emocjonalna. Ktoś zaczyna naprawdę na Tobie polegać.

Chce rozmawiać o uczuciach. Pyta o wspólną przyszłość.

Potrzebuje Twojego wsparcia. I nagle coś, co jeszcze niedawno było romantyczne, zaczyna przypominać ograniczenie. Może pojawić się potrzeba odzyskania przestrzeni, skupienie na wadach partnera, drażliwość albo przekonanie:

„Chyba jednak do siebie nie pasujemy”.

Nie musi to oznaczać, że nie potrafisz kochać albo że nie zależy Ci na relacji. Wysokie unikanie wiąże się raczej z większym dyskomfortem związanym z poleganiem na innych, ujawnianiem własnej wrażliwości i bardzo dużą bliskością.

W konflikcie zamiast walczyć o natychmiastowy kontakt możesz więc zamilknąć, wyjść, skupić się na pracy albo próbować „wyłączyć” emocje.

Styl lękowo-unikający – „chcę bliskości, ale jednocześnie się jej boję”

Co jeśli oba wyniki są wysokie? To jeden z najbardziej wewnętrznie sprzecznych wzorców. Z jednej strony bardzo potrzebujesz bliskości i boisz się odrzucenia. Z drugiej – kiedy naprawdę ją otrzymujesz, może pojawiać się nieufność, napięcie albo potrzeba ucieczki.

Możesz więc doświadczać dwóch przeciwstawnych impulsów:

„Nie odchodź”.

i chwilę później:

„Nie podchodź za blisko”.

Relacje bywają wtedy szczególnie intensywne. Dystans partnera aktywuje lęk, ale jego bliskość również może uruchamiać dyskomfort. W czteroprofilowym modelu dorosłego przywiązania taki układ wysokiego lęku i wysokiego unikania określa się najczęściej jako fearful-avoidant, czyli styl lękowo-unikający.

W popularnych materiałach psychologicznych bywa on utożsamiany ze „stylem zdezorganizowanym”, jednak terminologia pochodząca z badań nad przywiązaniem dzieci i modele samoopisowe dotyczące dorosłych nie są dokładnie tym samym. Dlatego lepiej nie traktować tych nazw jako prostych synonimów.

Red flags w związku – co to znaczy? QUIZ: czy on jest red flagiem?

Dlaczego wciąż przyciągasz podobne osoby?

Tutaj warto obalić jeden z najpopularniejszych mitów dotyczących teorii przywiązania. Nie istnieje psychologiczne prawo mówiące:

„Osoba lękowa zawsze przyciąga osobę unikającą”.

Badania nad doborem partnerów są znacznie bardziej złożone. W jednym z klasycznych badań Patricii Frazier i współpracowników osoby wykazywały nawet większą skłonność do zainteresowania partnerami o podobnych wzorcach, a nie automatycznie przeciwstawnym stylu. Skąd więc wrażenie, że „ciągle trafiam na takich samych”?

Terapeuta rodzinny Terry Real zwraca uwagę, że każdy z nas ma charakterystyczne sposoby reagowania, które szczególnie mocno ujawniają się pod wpływem emocjonalnego stresu. Dlatego problem nie zawsze polega wyłącznie na tym, że „wybieramy niewłaściwych ludzi”. Część znajomego scenariusza możemy odtwarzać również poprzez własne reakcje.

Znajome nie zawsze oznacza dobre. Czasami oznacza po prostu znajome

Wchodząc w relację, nie analizujesz potencjalnego partnera jak arkusza kalkulacyjnego. Reagujesz na sposób komunikacji, dostępność, intensywność kontaktu, ekspresję emocji, dystans czy zainteresowanie.

Pewne układy mogą wydawać się bardziej naturalne właśnie dlatego, że łatwo rozpoznajesz zasady, według których działają. Nie oznacza to, że świadomie wybierasz osoby, które Cię zranią. Możesz natomiast szybciej odnajdywać się w dynamice, którą już znasz. Dr Amir Levine, psychiatra i współautor książki „Attached”, zwraca uwagę, że potrzeba polegania na bliskich nie jest oznaką niedojrzałości. Problemem nie jest sama potrzeba więzi, lecz sposób, w jaki próbujemy odzyskać bezpieczeństwo, kiedy czujemy, że relacja jest zagrożona.

Możesz nie tylko wybierać określonych ludzi – możesz także inaczej interpretować ich zachowania

Załóżmy, że partner mówi:

„Dzisiaj chciałbym pobyć sam”.

Osoba z większym poczuciem bezpieczeństwa może pomyśleć:

„OK, potrzebuje odpocząć”.

Przy wysokim lęku ta sama sytuacja może zabrzmieć:

„Oddala się ode mnie”.

Przy wysokim unikaniu reakcja może wyglądać jeszcze inaczej: „Świetnie. Ja też nie chcę, żebyśmy byli ciągle razem”.

To nie oznacza, że któraś interpretacja musi być zawsze błędna. Pokazuje natomiast, że nasz sposób przywiązania może wpływać na znaczenie, jakie nadajemy zachowaniom drugiej osoby.

Twoje reakcje wpływają na reakcje partnera

Relacja jest systemem. Jeżeli boisz się utraty bliskości, możesz częściej szukać potwierdzenia, pytać, naciskać albo próbować szybko zakończyć konflikt.

Jeśli partner silnie reaguje na poczucie ograniczenia, może odpowiedzieć wycofaniem. Im bardziej się wycofuje, tym bardziej Ty próbujesz odzyskać kontakt. Im mocniej próbujesz odzyskać kontakt, tym większą on może mieć potrzebę dystansu.

Powstaje błędne koło. Badania nad parami pokazują, że kombinacja poziomu lęku i unikania obojga partnerów rzeczywiście może wpływać na zaufanie, satysfakcję i sposób funkcjonowania relacji.

Dlatego czasami pytanie: „Dlaczego zawsze przyciągam takich mężczyzn?” warto rozszerzyć o drugie: „Co dzieje się ze mną, kiedy trafiam na określony rodzaj bliskości?”

Jak tłumaczy psychiatra dr Amir Levine, więź romantyczna nie istnieje wyłącznie „w naszej głowie”. Bliska osoba może realnie uczestniczyć w regulowaniu naszego pobudzenia i stresu. To jeden z powodów, dla których emocjonalny dystans partnera dla niektórych osób staje się tak silnym bodźcem.

Czy styl przywiązania bierze się z dzieciństwa?

Tak – ale odpowiedź nie brzmi: wyłącznie z dzieciństwa.

Wczesne doświadczenia z opiekunami są jednym z ważnych elementów rozwoju sposobu budowania więzi. Badania podłużne pokazują związki między środowiskiem opiekuńczym w dzieciństwie a późniejszym funkcjonowaniem w bliskich relacjach.

Nie oznacza to jednak prostego równania: „Mam styl lękowy, więc moja mama była niedostępna”. albo: „Mam styl bezpieczny, więc miałam idealne dzieciństwo”. Takie wnioski są zbyt daleko idące.

Na nasze późniejsze oczekiwania wobec ludzi mogą wpływać także przyjaźnie, pierwsze związki, zdrady, rozstania, doświadczenie bezpiecznej relacji, sposób funkcjonowania aktualnego partnera czy psychoterapia.

Co więcej, badania pokazują, że człowiek może czuć się stosunkowo bezpiecznie w jednej relacji, a zdecydowanie mniej bezpiecznie w innej. Istnieją nawet narzędzia badawcze mierzące przywiązanie oddzielnie wobec partnera, rodziców czy przyjaciół.

Twój styl nie jest więc niezmiennym kodem osobowości.

Czy można zmienić styl przywiązania?

Tak. Przywiązanie wykazuje względną stabilność, ale nie jest niezmienne.

Nowe doświadczenia relacyjne mogą stopniowo wpływać na sposób, w jaki postrzegamy siebie i innych. Szczególnie istotne mogą być relacje, w których druga osoba jest przewidywalna, emocjonalnie dostępna i potrafi naprawiać kontakt po konflikcie.

Badania opisują również możliwość wzmacniania poczucia bezpieczeństwa w dorosłości, m.in. poprzez bliskie relacje oraz psychoterapię. Nie chodzi przy tym o osiągnięcie stanu, w którym nigdy więcej nie poczujesz zazdrości, lęku albo potrzeby wycofania. Zmiana może wyglądać znacznie mniej spektakularnie. Zauważasz:

„Nie odpisał od dwóch godzin i właśnie zaczynam tworzyć w głowie katastroficzny scenariusz”.

Zamiast natychmiast wysłać pięć kolejnych wiadomości, dajesz sobie czas. Albo: „Mam ochotę zakończyć tę rozmowę tylko dlatego, że zrobiło się emocjonalnie”.

Zamiast całkowicie się odciąć, mówisz: „Potrzebuję pół godziny, żeby się uspokoić, ale wrócę do tej rozmowy”. Właśnie w takich momentach zaczyna się realna zmiana wzorca.

Jak pracować nad swoim stylem przywiązania?

Pierwszym krokiem nie jest próba zmuszenia się do bycia „bezpieczną”. Jest nim zauważanie momentu aktywacji własnego schematu. Zadaj sobie wtedy trzy pytania:

Jeżeli widzisz, że podobny mechanizm regularnie niszczy Twoje relacje, pomocna może być również rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą. Szczególnie wtedy, gdy bliskość wiąże się z bardzo silnym lękiem, doświadczeniem przemocy, traumą, trudnością w stawianiu granic albo powtarzającymi się destrukcyjnymi relacjami.

Test na styl przywiązania to początek, nie etykieta

Najważniejszy wniosek z tego style przywiązania test nie brzmi:

„Jestem lękowa”. Ani: „Jestem unikająca i już taka będę”.

Znacznie bardziej użyteczne pytanie brzmi:

„Co robię, kiedy więź z ważną dla mnie osobą zaczyna wydawać się zagrożona?”

• Czy walczysz o kontakt?
• Czy analizujesz każdy sygnał?
• Czy uciekasz?
• Czy odcinasz emocje?
• Czy potrafisz powiedzieć wprost, czego potrzebujesz?

Styl przywiązania nie mówi, kim jesteś. Pokazuje raczej jedną z map tego, jak próbujesz chronić siebie w relacji. A mapę można poznać, nauczyć się zauważać stare trasy i z czasem zacząć wybierać inne.

Jeżeli więc po raz kolejny zastanawiasz się: „Dlaczego zawsze trafiam na podobne osoby?”, spójrz nie tylko na ludzi, których wybierasz. Sprawdź również, przy kim czujesz „chemię”, co uznajesz za miłość, jak reagujesz na bezpieczeństwo i co dzieje się w Tobie, kiedy druga osoba naprawdę staje się bliska.

Czasami właśnie tam znajduje się odpowiedź.